Kaliforniya’da 30 ilçenin bölge savcısı, öldürülen kişilerin yakınları ve suç mağdurlarına yönelik bir hak savunuculuğu kuruluşu, Vali Gavin Newsom’un idam cezası alan 548 kişinin cezalarını şartlı tahliyesiz müebbet hapse çevirme girişimine karşı dava açtı. Başvuru, Kaliforniya Yüksek Mahkemesinden toplu ceza indiriminin durdurulmasını ve dosyaların hukuki koşullar bakımından tek tek değerlendirilmesini istiyor.
Davacılar, valinin yetkisini aştığını, mağdurlar ile ailelerinin görüşlerini sunma hakkını ihlal ettiğini savunuyor. Newsom ise idam cezasına karşı uzun süredir taşıdığı ahlaki itiraz nedeniyle devletin infaz uygulamasını reddettiğini ve toplu işlem yapma yetkisinin bulunduğunu bildiriyor.
Savcılar toplu ceza indiriminin durmasını istedi
Yüksek Mahkemeye sunulan dilekçeye 30 ilçenin savcısı, 20’den fazla mağdur yakını ve Criminal Justice Legal Foundation katıldı. Dava dilekçesinde, idam cezası kararlarının binlerce jüri üyesi ve yüzlerce hâkimin deliller ile yürürlükteki hukuk temelinde verdiği kararlar olduğu vurgulandı.
Davacılar, ceza indirimi öncesinde suçun işlendiği ilçenin savcısına, mağdura veya hayatta kalan aile üyelerine bildirim yapılması gerektiğini belirtiyor. Başvuru ayrıca, her mahkûmun dosyası için bireysel değerlendirme yapılmadan kapsamlı bir af benzeri işlem uygulanamayacağı görüşünü taşıyor.
Dilekçede bazı mahkûmların adli kayıtlarının, ilk sınıflandırmada görüldüğünden daha fazla ağır suç mahkûmiyeti içerebileceği de öne sürüldü. Davacılara göre, birden fazla ağır suçtan mahkûm olan kişiler için valinin tek başına karar vermesi yeterli değil.
Newsom 548 idam cezasını müebbete çevirmek istiyor
Newsom, kasım ayı başında Kaliforniya’daki idam cezalarının tamamını şartlı tahliye olanağı bulunmayan müebbet hapse çevirmek istediğini açıkladı. Girişim, 529 erkek ve 19 kadın olmak üzere toplam 548 kişiyi kapsıyor. Mahkûmların idam hükmü kalksa da hapis cezalarının sürmesi planlanıyor.
Vali, devlet eliyle infazın Kaliforniya’nın değerleriyle bağdaşmadığını savundu. Newsom, ceza indirimi başvurularının mahkûmlardan gelmediğini, işlemin valinin kendi inisiyatifiyle yürütüldüğünü ve bu nedenle başvurulu ceza indirimi dosyalarındaki bildirim kurallarının uygulanmadığını ileri sürdü.
Valilik, Yüksek Mahkemeye başvuru yapıldıktan sonra suçların işlendiği ilçelerdeki savcılara bilgi verileceğini, mağdur ve aile bildirimleri için de savcılıklardan destek isteneceğini bildirdi. Dava ise bildirimin karar öncesinde yapılması gerektiği iddiasına dayanıyor.
Yüksek Mahkemenin inceleyeceği dosya sayısı 382
Kaliforniya Anayasası, birden fazla ağır suçtan mahkûm olan kişiler için valinin ceza indirimi kararına Yüksek Mahkemenin onay vermesini zorunlu tutuyor. Newsom, bu kapsamdaki 382 mahkûm için mahkemeden onay istedi.
Kalan dosyaların tek bir ağır suç mahkûmiyetine dayandığını değerlendiren Newsom, söz konusu cezaları tek taraflı yetkiyle indirebileceği görüşünde. Davacılar ise bazı dosyalardaki mahkûmiyet bilgilerinin yeniden denetlenmesini talep ediyor; yanlış sınıflandırma bulunması hâlinde daha fazla dosyanın mahkeme onayına bağlı olabileceğini savunuyor.
Kaliforniya Yüksek Mahkemesi, ilgili görüş ve itirazların 24 Kasım’a kadar sunulmasını istedi. Mahkemenin, Newsom’un görev süresinin 4 Ocak’ta sona ermesinden önce karar vermesi gerekiyor. Toplu ceza indirimi talebi, eyalet yüksek mahkemesinin aynı anda yüzlerce mahkûm için değerlendirme yapacağı alışılmadık bir hukuki durum oluşturuyor.
İdam cezası tartışması savcıları ve aileleri ayırdı
Dava yalnızca savcılar arasında değil, mağdur yakınları arasında da görüş ayrılığı yarattı. Bazı aile üyeleri idam cezalarının kaldırılmasını destekleyerek infazların kayıpları gidermeyeceğini ve şiddet mağdurlarına daha fazla destek verilmesi gerektiğini savunuyor.
Bazı aile üyeleri ise faillerin cezasının değiştirilmesinin adalet duygusunu zedelediğini belirtiyor. İdam cezasına karşı olan bazı ilçe savcıları da cezanın güncelliğini yitirdiğini, yüksek maliyetli olduğunu ve yanlış mahkûmiyet riskini taşıdığını söylüyor.
Kaliforniya 17 Ocak 2006’dan beri idam infazı yapmadı. Newsom 2019’da infazlara moratoryum getirmiş, daha sonra San Quentin Devlet Hapishanesindeki infaz odasının sökülmesi talimatını vermişti. Yüksek Mahkemenin vereceği karar, valinin toplu ceza indirimi yetkisinin sınırlarını ve Kaliforniya’daki idam cezasının geleceğini belirleyecek.
Sıkça Sorulanlar
Gavin Newsom'un ceza indirimi girişimi kaç kişiyi kapsıyor?
Gavin Newsom'un girişimi, Kaliforniya'da idam cezası alan 548 kişiyi kapsıyor. Plan, idam hükümlerinin şartlı tahliye olanağı olmayan müebbet hapse çevrilmesini öngörüyor.
Kaliforniya'da Newsom'a karşı davayı kimler açtı?
Davayı 30 ilçenin bölge savcısı, öldürülen kişilerin yakınları ve suç mağdurlarına yönelik bir hak savunuculuğu kuruluşu açtı. Başvuru Kaliforniya Yüksek Mahkemesine sunuldu.
Kaliforniya Yüksek Mahkemesi neden 382 dosyayı inceleyecek?
Kaliforniya Anayasası, birden fazla ağır suçtan mahkûm olan kişilerin ceza indirimi için Yüksek Mahkeme onayı istiyor. Newsom, bu koşulu taşıyan 382 mahkûm için mahkemeden onay talep etti.
Davacılar Gavin Newsom'un kararına neden itiraz ediyor?
Davacılar, toplu ceza indirimi öncesinde mağdurlara, ailelerine ve ilgili savcılara görüş bildirme fırsatı verilmediğini savunuyor. Davacılar ayrıca her mahkûmun dosyasının ayrı ayrı ele alınması gerektiğini belirtiyor.
Kaliforniya'da en son ne zaman idam infazı yapıldı?
Kaliforniya'da son idam infazı 17 Ocak 2006'da yapıldı. Gavin Newsom 2019'da infazlara moratoryum getirdi.
