Berlin, ilave F-35 alımı planını reddetti. Airbus-Dassault anlaşmazlığı nedeniyle geciken FCAS projesi Almanya’yı alternatif arayışına iterken, savunmada “Avrupa’dan al” yaklaşımı güç kazanıyor.
Alman Savunma Bakanlığı Sözcüsü, Euronews’e yaptığı açıklamada Almanya’nın ilave F-35 Lightning II savaş uçağı satın alma planı bulunmadığını bildirdi. Açıklama, Berlin’in Fransa ve İspanya ile ortak yürüttüğü Future Combat Air System (FCAS) programındaki gecikmeleri telafi etmek amacıyla ABD yapımı ek uçak alabileceğine dair iddiaların ardından geldi.
Bakanlık, ek F-35 tedarikine yönelik “somut” ya da “siyasi” bir plan olmadığını vurguladı.
FCAS’ta Airbus-Dassault krizi
Almanya, Fransa ve İspanya yaklaşık on yıldır Airbus ve Dassault Aviation öncülüğünde yürütülen FCAS projesi üzerinde çalışıyor. 2040’a kadar hayata geçirilmesi hedeflenen sistemin, Almanya ve İspanya’nın kullandığı Eurofighter Typhoon ile Fransa’nın Dassault Rafale uçaklarının yerini alması planlanıyor.
Bunlara da Göz Atabilirsiniz
FCAS’te Kritik Eşik: Fesih Daha Olası
SunExpress’ten Elazığ’a Almanya Hattı: Köln Uçuşları Başlıyor
Libya Askeri Uçağı Kazasında Kara Kutu Almanya’ya Gönderildi
Ancak Airbus ile Dassault arasındaki iş paylaşımı ve tasarım liderliği konusundaki anlaşmazlıklar programın ilerlemesini yavaşlattı. Dassault, uçağı gerekirse tek başına geliştirebileceğini savunurken, üretim ve mühendislik kapasitesinin büyük bölümünün Fransa’da konuşlandırılmasını talep ediyor.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz ile Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron projeye ivme kazandırmak için görüşmeler gerçekleştirdi. Ancak Merz, Fransa’nın nükleer güç olması nedeniyle Almanya ve İspanya’dan farklı askeri ihtiyaçlara sahip olduğunu belirterek Berlin’in projeden tamamen çekilebileceği mesajını verdi.
Macron ise Avrupa’nın tek bir ortak savaş uçağına ihtiyaç duyduğunu savunarak standardizasyon çağrısı yaptı. Programın geleceğine ilişkin kararın ay sonuna kadar netleşmesi bekleniyor.
Berlin’in önündeki üç seçenek
Avrupa Birliği Güvenlik Araştırmaları Enstitüsü (EUISS) kıdemli analisti Luigi Scazzieri’ye göre FCAS’ın iptali halinde Fransa kısa sürede ulusal bir savaş uçağı geliştirebilir.
Scazzieri, Almanya’nın önünde üç temel seçenek bulunduğunu belirtiyor:
- Ulusal bir savaş uçağı geliştirmek
- İngiltere-İtalya-Japonya ortaklığındaki Global Combat Air Programme (GCAP) programına katılmak
- İlave F-35 tedarikine yönelmek
Almanya, 2022’de dönemin ABD Başkanı Joe Biden döneminde, yaşlanan Tornado filosunun yerine 35 adet F-35 satın alma kararı almıştı.
ABD’de yönetimin Donald Trump ile değişmesi ve Washington’un NATO müttefiklerine yönelik söylemindeki farklılıklar Berlin’de yeni tartışmaları beraberinde getirdi.
108 milyar avroluk savunma bütçesi
Almanya’nın 2026 federal bütçesinde savunmaya yaklaşık 108,2 milyar avro ayrıldı. Bunun 82,7 milyar avrosu düzenli bütçeden, 25,5 milyar avrosu ise Bundeswehr özel fonundan karşılanacak.
Planlama belgelerine göre büyük tedarik sözleşmelerinin yalnızca yaklaşık yüzde 8’inin ABD’li firmalara gitmesi öngörülüyor. Berlin, savunma alımlarında Avrupa merkezli üreticilere öncelik vermeyi hedefliyor.
Ancak F-35 gibi ileri teknoloji platformların ABD ihracat kontrollerine (ITAR) tabi olması ve hassas teknolojiler içermesi, alternatif üretim seçeneklerini sınırlıyor. Alman Savunma Bakanlığı Sözcüsü, F-35’in yalnızca ABD ürünü olmadığını, sekiz ülkenin ortak geliştirdiği çok uluslu bir proje olduğunu hatırlattı.
“Kill switch” ve nükleer paylaşım tartışması
F-35’lere ABD tarafından uzaktan müdahale edilebileceği yönündeki “kill switch” iddiaları kamuoyunda tartışılsa da, bu yönde doğrulanmış resmi bir mekanizma bulunmuyor.
Almanya’nın teslim alacağı F-35A modeli, ABD yapımı B61-12 nükleer bombasını taşıma sertifikasına sahip. Bu nedenle uçak, NATO’nun nükleer paylaşım çerçevesinde Tornado’nun muhtemel halefi olarak değerlendiriliyor.
Emekli Alman Albay ve EuroDefense Başkanı Ralph Thiele ise nükleer paylaşım amacıyla savaş uçağı satın almanın stratejik açıdan tartışmalı olduğunu savunarak, bu uçakların birincil görevleri nedeniyle serbest biçimde konuşlandırılamayacağını ifade etti. Thiele ayrıca F-35’in karmaşık yazılım altyapısının sürekli güncelleme gerektirdiğini ve bunun maliyet baskısı yarattığını belirtti.
Almanya için “çift hatlı” strateji
Uzmanlara göre Berlin kısa vadede ABD ile savunma iş birliğini sürdürürken, uzun vadede Avrupa merkezli alternatif kapasiteyi güçlendirmeye yönelik “çift hatlı” bir strateji izlemek zorunda kalabilir.