Federal yargıç sertifikayı engelleme davasını reddetti
Federal yargıç Sharon Gleason, ABD Adalet Bakanlığının Alaska’daki Senato seçiminde Daniel J. Sullivan Jr.’ı tercih sırasına yazan oyların ayrıştırılması ve belirli koşullarda sonuçların onaylanmasının durdurulması yönündeki talebini reddetti. Mahkeme kararı, seçimden iki gün önce federal hükümetin eyalet seçim yönetimine müdahale girişimini durdurdu.
Adalet Bakanlığı, aynı adı taşıyan adayın görevdeki Cumhuriyetçi Senatör Dan S. Sullivan ile karıştırılabileceğini ve bazı seçmenlerin bu nedenle yanlış adaya oy vermiş olabileceğini savunuyordu. Bakanlık, Dan S. Sullivan’ın seçimi kaybetmesi ve Daniel J. Sullivan Jr.’a verilen oyların sonucu değiştirebilecek sayıda olması hâlinde ilgili oy pusulalarının korunmasını, ayrılmasını ve seçmen niyetinin araştırılmasını istiyordu.
Gleason, federal hükümetin hem dava açma koşullarını karşıladığını gösteremediğine hem de gizli oyu koruyarak önerdiği incelemeyi nasıl yapacağını açıklayamadığına hükmetti. Kararda, seçim günü kullanılan oy pusulalarının Daniel J. Sullivan Jr. için ayrıştırılması ve seçmenlerin niyetine yönelik soruşturmanın, oy gizliliğini koruyan uygulanabilir bir plan olmadan yürütülemeyeceği vurgulandı.
Mahkeme ayrıca sonuçların onaylanmasının engellenmesi, oyların ayrılması ve seçmen niyetinin incelenmesi taleplerinin Alaska’nın seçimleri yürütme yetkisiyle ilgili olduğuna işaret etti. Adalet Bakanlığı, kararın ardından temyiz başvurusu yaptı. Bakanlık, mahkemenin adayın seçmenleri yanıltmak amacıyla yarışa girdiği yönündeki iddiayı esastan değerlendirmediğini savundu.
Büyük jüri celpleri soruşturmayı genişletti
ABD Adalet Bakanlığı, Alaska’daki ABD Senatosu seçimi için seçim sonuçlarının onayını belirli koşullarda durdurmayı amaçlayan federal davaya ek olarak, aynı adı taşıyan aday iddialarıyla ilgili büyük jüri celpleri gönderdi. Alaska ABD Başsavcısı Michael Heyman, 30 Ekim’de ceza soruşturmasının aylardır sürdüğünü, Federal Soruşturma Bürosu kaynaklarının da incelemeye yönlendirildiğini açıkladı. Soruşturma kapsamında henüz suçlama yöneltilmedi.
Celplerin hangi kişi ve kurumlara gönderildiği ile sayısı konusunda ayrıntılar netleşmedi. Bazı haberlerde Mary Peltola’nın kampanya ofisleri ile Daniel J. Sullivan Jr.’ın ofislerinin celp aldığı öne sürülürken, soruşturmanın devam etmesi nedeniyle yetkililer kapsam hakkında kamuya açık ayrıntı vermedi.
28 Ekim’de yayımlanan haberlerde, Mary Peltola’nın kampanyasından bazı görevliler ile Demokrat Senato kampanya çevrelerinin, Daniel J. Sullivan Jr. dahil olmak üzere yarışa katılabilecek adaylar aradığı öne sürüldü. Eski bir kampanya yöneticisi, Peltola’nın doğrudan aday arama faaliyetine katılmadığını ancak çalışmadan haberdar olduğunu ileri sürdü. Eski yönetici daha sonra bu açıklamalarını geri çekmeye çalıştı.
Peltola, 29 Ekim’de Juneau’da yaptığı konuşmada oy pusulasında kendisi ve görevdeki senatör dışında başka bir aday hakkında bilgi sahibi olmadığını söyledi. Peltola, seçmenleri yanıltmakla ilgilenmediğini belirtti. Peltola’nın kampanyası ve Demokrat Senato kampanya örgütü, Daniel J. Sullivan Jr.’ın adaylığa alınmasında rol oynadığı iddiasını reddetti. Daniel J. Sullivan Jr. da adaylık kararını kendi iradesiyle verdiğini savunuyor.
Peltola, 30 Ekim akşamı Anchorage’daki seçim etkinliğinde, aday arama iddiasına ilişkin ayrıntıları öğrenmeye devam ettiğini söyledi. Eski kampanya yöneticisi Elisa Rios’un iddiaları sorulduğunda Peltola, yöneticinin görevden alınmasının gerekçesi bulunduğunu ve aynı kararı yeniden vereceğini belirtti.
Dava aynı isimli aday tartışmasına dayanıyor
Alaska oy pusulasında görevdeki senatör “Dan S. Sullivan” adıyla, Cumhuriyetçi kimliği ve görevde olduğu bilgisiyle yer alıyor. Diğer aday ise “Daniel J. Sullivan Jr.” adıyla ve parti bilgisi olmadan listeleniyor. Seçim yetkilileri, benzer isimlerin karışıklık yaratma ihtimalini azaltmak için iki adayı farklı biçimde göstermeyi tercih etti.
Yeni haberlerde, aday arama çalışmasının yalnızca Daniel J. Sullivan Jr. ile sınırlı kalmadığı, başka olası adaylarla da temas kurulduğu ileri sürüldü. İddialara göre çalışmalar, görevdeki senatörün desteğini azaltabilecek adayları bulmayı hedefledi. Kampanya tarafı, iki Sullivan kampanyasıyla bağlantısı bulunmadığını bildirdi.
Alaska Seçim Bölümü Direktörü Carol Beecher, yılın ilk döneminde Daniel J. Sullivan Jr.’ı oy pusulasından çıkarmaya çalışmıştı. Alaska Yüksek Mahkemesi ise eyalet yasasının seçim yetkililerine adayın siyasi saikini değerlendirme yetkisi vermediği gerekçesiyle adaylığın sürmesine izin verdi. Mahkeme kararı sonrasında iki Sullivan’ın da ön seçimden genel seçime geçtiği bildirildi.
Eyalet hukukunda adayların yarışa katılma gerekçesini değerlendiren özel bir şart bulunmadığına işaret eden hukukçular, iddia edilen aday arama faaliyetinin etik tartışma yaratabileceğini ancak tek başına yasadışı sayılmayabileceğini belirtiyor. Peltola’nın kampanyası, Cumhuriyetçilerin de geçmişte Demokrat veya Yeşil Parti adayları üzerinden benzer seçim taktiklerine başvurduğunu savunuyor.
Sıralı tercih sistemi oyların sayımını etkiliyor
Alaska, genel seçimlerde sıralı tercih oylaması kullanıyor. Seçmenler adayları tercih sırasına göre yazabiliyor; hiçbir aday ilk sayımda gerekli çoğunluğa ulaşamazsa en az oy alan aday eleniyor ve ikinci tercihler sonraki sayımlara aktarılıyor.
Federal hükümet, Dan S. Sullivan destekçilerinin yanlışlıkla Daniel J. Sullivan Jr.’a oy verebileceğini veya tercih sıralamasında görevdeki senatöre yer vermeyebileceğini ileri sürüyor. Dava dilekçesine göre Daniel J. Sullivan Jr.’ın elenmesinden sonra bazı oyların Mary Peltola’ya aktarılması, yarışın sonucunu etkileyebilir.
Sıralı tercih modeli, aynı adlı adaylara verilen oyların otomatik olarak görevdeki senatöre geçeceği anlamına gelmiyor. Seçmenlerin oy pusulasında belirttiği ikinci ve sonraki tercihler sayımın yönünü belirliyor. Seçmenler iki Sullivan’ı da tercih sıralamasına yazabilir.
Seçim uzmanları, iki Sullivan’ı da sıralayan seçmenlerin oyunun, düşük oy alan adayın elenmesinin ardından sonraki tercihine aktarılacağını vurguluyor. Alaska Seçim Bölümünün son verilerine göre 86 bin 700’den fazla seçmen erken oy veya posta yoluyla oy kullandı. Çok sayıda oyun daha önce kullanılmış olması, mahkemenin talep edilen ayrıştırma yönteminin uygulanabilir olmadığı yönündeki değerlendirmesinde etkili oldu.
Genel seçim 3 Kasım’da yapılacak; sıralı tercih tablosunun 18 Kasım’da başlaması planlanıyor.
Soruşturmalar ve Senato dengesi önemini koruyor
Alaska Valisi Mike Dunleavy, aday arama iddialarının ardından eyalet Kamu Güvenliği Bakanlığına inceleme talimatı verdi. İnceleme, adayların seçmenleri yanıltmak amacıyla organize biçimde yarışa yönlendirilip yönlendirilmediğini ve Alaska yasalarının ihlal edilip edilmediğini araştıracak. Peltola’nın kampanyası, iki Sullivan kampanyasıyla hiçbir bağlantısı bulunmadığını yineledi.
Temsilciler Meclisi Gözetim Komitesi Başkanı James Comer da Peltola kampanyasının seçmenleri kasıtlı olarak yanıltmaya çalışıp çalışmadığını incelemek üzere soruşturma açtı. Comer, kilit kampanya çalışanlarından gelecek hafta yüz yüze ifade vermelerini istedi. Soruşturmaların başlatılması, aday arama faaliyetinin suç oluşturduğu sonucuna varıldığı anlamına gelmiyor.
Dan S. Sullivan ile Demokrat Mary Peltola arasındaki yarış, ABD Senatosundaki parti dengesini etkileyebilecek çekişmeli yarışlardan biri olarak görülüyor. Son kamuoyu yoklamalarında Peltola’nın dar farkla önde olduğu, ancak yarışın başa baş niteliğini koruduğu bildirildi. Ön seçimde Peltola yüzde 49,5, Dan S. Sullivan yüzde 41,4 ve Daniel J. Sullivan Jr. yüzde 2,5 oy aldı.
Dan S. Sullivan, 1 Kasım’da yaptığı açıklamada seçimin sonucunu kazanması ya da kaybetmesi hâlinde kabul edeceğini söyledi. Temyiz başvurusu, federal dava bakımından yargı sürecini sürdürse de Gleason’ın kararı, seçimden önce Alaska’nın sonuç onayını durdurmaya yönelik ilk talebi geçersiz kıldı.
Sıkça Sorulanlar
Alaska Senatosu seçim davasını mahkeme neden reddetti?
Yargıç Sharon Gleason, federal hükümetin oyları ayırıp seçmen niyetini gizli oyu koruyarak nasıl inceleyeceğine dair uygulanabilir bir plan sunmadığına hükmetti. Mahkeme ayrıca federal hükümetin dava açma koşullarını karşılamadığını belirtti.
Alaska Senatosu yarışında iki Dan Sullivan neden tartışma yarattı?
Görevdeki Cumhuriyetçi Senatör Dan S. Sullivan ile bağımsız aday Daniel J. Sullivan Jr. aynı soyadıyla oy pusulasında yer alıyor. Adalet Bakanlığı, benzer adların seçmenleri yanıltabileceğini savundu; adaylar oy pusulasında farklı ad ve kimlik bilgileriyle gösteriliyor.
ABD Adalet Bakanlığı mahkeme kararından sonra ne yaptı?
ABD Adalet Bakanlığı, federal yargıcın davayı reddetmesinin ardından temyiz başvurusu yaptı. Bakanlık, mahkemenin seçmen karışıklığı iddiasını esastan değerlendirmediğini savundu.
Alaska'da sıralı tercih oylaması nasıl işliyor?
Seçmenler adayları tercih sırasına göre yazabiliyor. İlk sayımda gerekli çoğunluğa ulaşılamazsa en az oy alan aday eleniyor ve seçmenlerin sonraki tercihleri kalan adaylara aktarılıyor.