ABD ile Grönland Arasında Güvenlik Anlaşması Açıklandı
ABD Başkanı Donald Trump, Danimarka ve özerk Grönland yönetimi ile Kuzey Kutbu bölgesindeki stratejik adanın güvenlik süreçlerini kapsayan yeni bir anlaşmaya varıldığını duyurdu. Açıklanan uzlaşma kapsamında ABD, Grönland üzerinde kalıcı güvenlik denetimi ve askeri üs geliştirme hakkı elde etti. Anlaşmanın önümüzdeki hafta New York’ta düzenlenecek Birleşmiş Milletler Genel Kurulu sırasında resmi olarak imzalanması ve ardından ilgili parlamentoların onayına sunulması bekleniyor. Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, söz konusu adımla birlikte ABD’nin bölgedeki tüm güvenlik endişelerinin tamamen çözüme kavuşturulduğunu belirtti.
Yeni düzenleme, adanın mülkiyetinin veya egemenliğinin ABD’ye devredilmesini içermiyor. Buna karşın anlaşma, ABD Silahlı Kuvvetleri’ne Grönland’da süresiz olarak konuşlanma, hava sahasını kullanma ve gerekli görülen noktalarda yeni askeri tesisler inşa etme yetkisi veriyor. ABD yönetimi yetkilileri, yapılan düzenlemenin Amerikan mükelleflerine herhangi bir ek maliyet getirmeden hayata geçirileceğini bildirdi.
Çin ve Rusya’nın Arktik’teki Askeri Varlığı Engellenecek
Anlaşmanın en kritik maddelerinden biri, Çin ve Rusya başta olmak üzere NATO üyesi olmayan ülkelerin Grönland’da askeri üs kurmasını ve asker bulundurmasını yasaklıyor. Ayrıca stratejik altyapı projelerinde rakip devletlerin yatırım yapması kısıtlanıyor. Telekomünikasyon ağları, deniz altı fiber optik kabloları, limanlar ve kritik maden yatakları gibi hassas sektörlerde yalnızca ABD ve müttefiklerinin yatırım yapmasına izin veriliyor.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, anlaşmanın Kuzey Amerika’nın stratejik savunma alanını kalıcı olarak güvenceye aldığını belirtti. Rubio, Danimarka ve Grönland’ın muhtemel bir saldırı durumunda adayı tek başına savunacak finansal imkanlara sahip olmadığını bildiğini, ABD’nin bu koruma kalkanını sağlayacağını söyledi. Bu adımla Panama Kanalı örneğinde yaşanan stratejik risklerin Grönland’da tekrarlanmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Aylar Süren Müzakereler ve Egemenlik Dengesi
ABD yönetimi ile Danimarka ve Grönland temsilcileri arasındaki görüşmelerin Şubat 2026’dan itibaren gizli diplomasi yürütülerek sürdürüldüğü açıklandı. Müzakerelerin ardından açıklama yapan Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ve Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen, varılan uzlaşmanın Arktik bölgesindeki ortak güvenliği pekiştirirken Danimarka Krallığı’nın egemenlik haklarını, toprak bütünlüğünü ve Grönland halkının kendi kaderini tayin hakkını koruduğunu bildirdi.
Önceki aylarda ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’ı alma yönündeki talepleri hem Danimarka hem de Avrupa Birliği tarafından tepkiyle karşılanmıştı. Kopenhag ve Nuuk yönetimleri adanın satılık olmadığını defalarca vurgulamıştı. Öte yandan Avrupa Birliği de Eylül 2026 başında Grönland’a yönelik 200 milyon avroluk bir yatırım paketi açıklayarak bölgedeki ortaklığını güçlendirme adımı atmıştı. Yapılan nihai anlaşma, mülkiyet devri şartını ortadan kaldırarak askeri iş birliğine odaklandığı için taraflar arasındaki diplomatik gerilimi sonlandıran bir formül olarak öne çıktı.
Askeri Üs Kurma Sürecinde Onay Mekanizması Nasıl İşleyecek?
ABD ile Danimarka arasında 1951 yılında imzalanan savunma anlaşması uyarınca ABD, Grönland’da Pituffik Uzay Üssü’nü işletiyordu. Yeni imzalanan metin ise mevcut askeri varlığı önemli ölçüde genişletiyor. Anlaşma şartlarına göre ABD, Grönland üzerinde yeni askeri tesisler inşa ederken Danimarka veya Grönland yönetimlerinden nihai onay almak zorunda olmayacak. ABD makamları yerel yetkililerle istişarede bulunacak ancak askeri gereksinim doğduğunda inşaat sürecini doğrudan başlatabilecek.
Yeni uzlaşma metni, Grönland’ın gelecekte Danimarka’dan bağımsızlığını kazanması durumunda dahi geçerliliğini koruyacak şekilde tasarlandı. Bitiş tarihi bulunmayan anlaşma uyarınca ABD ordusu, adanın güneyinde yeni askeri üsler kurma da dahil olmak üzere geniş ölçekli altyapı projelerini derhal başlatmayı planlıyor. Bu askeri tahkimatın, ABD’nin geliştirmeyi hedeflediği Altın Kubbe füze savunma sistemine de entegre edilebileceği değerlendiriliyor.
Sıkça Sorulanlar
ABD ile Grönland arasındaki anlaşmanın içeriği nedir?
Anlaşma, ABD'ye Grönland'da süresiz askeri varlık gösterme, yeni üsler inşa etme ve güvenlik denetimi sağlama yetkisi vermektedir. Anlaşma egemenlik devri içermemekte, Danimarka Krallığı'nın ve Grönland halkının haklarını korumaktadır.
Anlaşma kapsamında diğer ülkelerin Grönland'daki durumu nasıl etkilenecek?
Anlaşma maddeleri uyarınca Çin ve Rusya başta olmak üzere ABD müttefiki olmayan ülkelerin Grönland'da askeri üs kurması, asker bulundurması veya kritik altyapı projelerine yatırım yapması ABD'nin yazılı izni olmadan engellenecektir.
Anlaşma nerede ve ne zaman resmi olarak imzalanacak?
Anlaşmanın Eylül 2026'da New York'ta gerçekleştirilecek Birleşmiş Milletler Genel Kurulu marjında ABD, Danimarka ve Grönland temsilcileri tarafından resmi olarak imzalanması planlanmaktadır.
ABD'nin Grönland'daki mevcut askeri varlığı ne durumdadır?
ABD, Danimarka ile 1951 yılında yapılan savunma anlaşmasına dayanarak Grönland'da Pituffik Uzay Üssü'nü işletmektedir. Yeni uzlaşma ile bu askeri varlığın adanın farklı bölgelerine genişletilmesi hedeflenmektedir.