7 soruda ABD’nin araf günleri

Joe Biden’in ABD’nin yeni başkanı seçilmesinin ardından gözler, seçim yenilgisini kabullenemeyen Trump’a çevrildi. Kaybettiği seçim bölgelerinde sonuçlara itiraz etmeye devam eden Trump, bundan sonra neler yapabilir, 20 Ocak’taki devir teslim töreninde koltuğunu bırakmama durumu var mı? Biden seçildikten sonra Savunma Bakanı’nı görevden alma hamlesi ne anlama geliyor? Sorularımızı emekli Washington Büyükelçisi Faruk Loğoğlu, Emekli Paris Büyükelçisi Uluç Özülker ve ABD siyasetini yakından izleyen İstanbul Bilgi Üniversitesi’nde görev yapan Profesör Doktor Emre Erdoğan yanıtladı.

1) Neden seçim kasım ayında ama devir teslim ocak ayında?

LOĞOĞLU: Bu yasal bir süreç. 8 Aralık’a kadar bütün eyaletlerin kimin kazandığını seçici kurula bildirmesi gerekiyor. 2 aşamalı bir takvimden bahsediyoruz. Sonrasında da devir teslim süreci için belirli bir süre tanınıyor o da 20 Ocak’ta bitiyor.

ERDOĞAN: Bugüne kadar barışçıl geçişlerde bu süreç olur. Eldeki dosyaların teslim edilmesi için, o göreve gelecek kişilere bilgi verilir. Hatta centilmenlik gereği, alınan kararlara da ortak edilirler.

ÖZÜLKER: ABD seçim kanuna göre sonuçların kesinleşmesini beklemek gerekiyor. Hukuki sorunlar ortaya çıktığı takdirde bu süre sorunların çözümü için kullanılıyor ve sayımların eyalete göre süreleri de uzayabiliyor.

4 yıl önce Trump yemin töreninde eşi ve kızıyla. Fotoğraf: Reuters

2) Bu aradaki sürede, özellikle seçim sonuçlarını da kabul etmeyen bir Trump, başkan olarak neler yapabilir, bunlar ABD, dünya ve Türkiye’yi nasıl etkileyebilir?

LOĞOĞLU: Dünya açısından, 20 Ocak’a kadar başkan olarak kalacağı için atacağı adımlar ilgili kuruluş ve ülkelere doğrudan bir etkisi olur.

Türkiye açısından da, aleyhimize bir adım atacağını düşünmüyorum. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Biden’e tebrik, Trump’a da teselli mesajı gönderdi. Trump, kalkıp neden Biden’i tebrik ettin diyerek sorun çıkarmazsa aleyhimize bir durum olacağını şu an için düşünmüyorum.

ERDOĞAN: Trump, şu anda tam yetkili başkan ve her şeyi yapabilir. Siyasi sorumlu olduğu için aldığı kararları ödeten bir sistem var ABD’de. Büyük bir hata yaparsa yargılanır. Kendisi olmasa bile partisi devam edecek ve onları zora sokacak bir şey yapacağını düşünmüyorum. Trump’un başkanlıktan sonra 2 kariyeri olabilir, ya siyasi bir kariyer ya da şöhret kariyeri. ABD başkanları bu şöhret kariyerinden iyi para kazanıyorlar, kitap yazıyorlar ya da program yapıyorlar. O yüzden gündemde kalmaya devam edecektir ancak radikal bir siyasi adım atacağını sanmıyorum.

ÖZÜLKER: Trump, kendi içine kapadı Amerika’yı. Güçlü Amerika düzenini bozacak çok sayıda adım attı. İklim sözleşmesinden çıkması, Avrupa Birliği ile ilişkilerini rayına oturtamaması, NATO’ya tehditler savurması gibi. Ama şu süreçte yargılanabilme ihtimali olduğu için, önemli bir adım atacağını düşünmüyorum.
7 soruda ABD’nin araf günleri

Biden aktif olarak başkan yardımcısı görevini yürütürken Cumhurbaşkanı Erdoğan ile defalarca bir araya gelmişti. Fotoğraf: Reuters

3) Daha önce ABD tarihinde bu devir teslim tarafında yaşanan krizler olmuş muydu?

LOĞOĞLU: Bildiğim kadarıyla hayır, her zaman tartışmalı seçimler olmuştur ama bunlar neticeye kavuşturulmuştur.

ERDOĞAN: 1797-1801 yılları arasında görev yapan ABD Başkanı John Adams koltuğunu bırakmak istememiş ve Beyaz Saray’dan zorla çıkartılmıştır.
7 soruda ABD’nin araf günleri

6. ABD Başkanı John Adams

4) Trump görevi teslim etmesine 3-4 ay kala savunma bakanını değiştirdi ve bakanın altındaki isimler de istifa etti. Bu hamle ne anlama gelir?

LOĞOĞLU: Bu görevden alma aynı zamanda geçiş sürecini de yaralayan bir tablodur. İki liderin ekibi bir araya gelmiyor hatta Dışişleri Bakanı Pompeo bile, Trump’ın kaybetmediğini söylüyor. Pompeo açısından şaşırmıyorum ama bu ABD Dışişleri Bakanlığı açısından sorunlara yol açar. Amerikan demokrasisi anlamında seçim sonuçlarına saygı duymama anlamına gelir, yaralayıcı bir hamledir.

ERDOĞAN: Tamamen gündemde kalabilmek için, kariyerinin bir sonraki adımını planlamaya çalışıyor, savaşarak çekilmek istiyor. Otoritesine itiraz edeni görevden aldığını göstermek istiyor. Devir sürecinde savunma bakanını görevden almak, bir sonraki hükümete zorluk çıkarmak demek.

ÖZÜLKER: Bu Trumpvari bir davranış biçimidir, beyhude bir mücadeleye girmiş bulunuyor. Biden, bu işi bitirdi. 3 ay kala savunma bakanını görevden alsa ne olur, kendi gidiyor.
7 soruda ABD’nin araf günleri

Trump’ın görevden aldığı Savunma Bakanı Mark Esper/Fotoğraf: Reuters

5) Trump, yurdun çeşitli bölgelerinde seçimleri yeniden saydırmaya çalışıyor. İnsanlar seçimi Biden’ın kazandığına inanıyor ama Trump’ın bu tavrını daha da sürdürmesini bekliyor musunuz?

LOĞOĞLU: İtirazlarını sürdürecektir. Seçim sonuçlarını dikkate almayan bir başkan Trump ile karşı karşıyayız. Trump’un yasal olmayan taleplerine de Amerikan yargısı gereken cevabı verecektir.

ERDOĞAN: Hukuki olarak şartları zorlayacak, itirazlarını sürdürecek. Yüksek Mahkeme’ye de itirazlarını taşıyabilir. Şu an onun için sessiz sedasız çekilmeme mücadelesi çok daha önemli.

ÖZÜLKER: Trump, itirazlarını bir noktaya kadar götürebilir. Trump, seçimleri iptal etmeyi başaramayacak. Posta ile oy kullanma ABD’de ilk kez yapılmıyor, Trump posta ile gelen oylarda hile yapıldığını düşünüyor.
7 soruda ABD’nin araf günleri

Biden ve Trump seçim öncesi televizyon ekranlarında kozlarını paylaşırken… Fotoğraf: Reuters

6) Trump’ın bu sürede görevden aldığı insanlar Biden yönetimi tarafından tekrar eski pozisyonlarına getirilir mi?

LOĞOĞLU: Sanmıyorum, belki birkaç kişi olabilir. Biden’in kadrosunda kendi ekibinden görev vereceği pek çok isim vardır.

ERDOĞAN: Çok zor, Biden kendi kadrosunu kuracaktır. Aksine, Trump geldiği zaman Obama dönemindekilerin görevine son verilmişti. Biden o ekipteki insanlarla da çalışmak isteyecektir. Yani, Obama döneminin devamı olacaktır yeni kurulacak iktidar.

ÖZÜLKER: Trump, göreve geldiğinde ilk atamalarda büyük hatalar yaptı. Kendisi dahi bundan rahatsızlık duyup atadığı kişileri uzaklaştırdı. Biden ise, 50 yıla yakındır siyaset dünyasında. Obama döneminden kalan politikacıları yanına toplayacağını düşünüyorum.

7) Biden’ın planlandığı tarihte koltuğa oturamamasını bekler misiniz?

LOĞOĞLU: ABD’de böyle bir ihtimal yoktur. Öyle bir şey olursa, Amerika’da demokrasi ve hukukun üstünlüğü olmadığı çıkarımı yapılabilir.

ERDOĞAN: Şu ana kadar böyle bir durum yaşanmadı.

ÖZÜLKER: Böyle bir durum söz konusu değil, Amerika’da anayasa ne diyorsa odur.
7 soruda ABD’nin araf günleri

ABD Başkanı Donald Trump görevi Barack Obama’dan almıştı. Fotoğraf: Reuters

Kaynak: Sözcü